Hoa Kỳ chú tâm vào châu Á

Việt-Long- RFA

2011-08-17

Tuần này sự kiện gây nhiều chú ý cho các quốc gia châu Á, là phụ tá ngoại trưởng Hoa Kỳ về Đông Á Thái Bình Dương sự vụ tuyên bố nay là lúc nước Mỹ cần xoay qua chú trọng vào châu Á, với những quyền lợi lâu dài ở nơi đó

Không rời châu Á

Trả lời cuộc phỏng vấn của báo The Australian của Úc, Phụ tá Ngoại trưởng Mỹ Kurt Campbell nhấn mạnh rằng đó là một trong những thách đố quan trọng nhất cho chính sách ngoại giao của Hoa Kỳ. Điều này có ý nghĩa như thế nào trong khi Hoa Kỳ vẫn chưa hết trách nhiệm đối với Iraq và Afghanistan?

Đây là điều mà giới ngoại giao Hoa Kỳ nhắc lại và nhấn mạnh một lần nữa sau khi xảy ra cơn địa chấn về kinh tế tài chính tại Hoa Kỳ, là lúc Mỹ bị hạ mức điểm uy tín tín dụng, thị trường chứng khoán mất giá đáng kể.

Phụ tá ngoại trưởng Mỹ Kurt Campbell đã nhấn mạnh điều mà cựu bộ trưởng quốc phòng cùng với ngoại trưởng Hillary Clinton từng tuyên bố trong năm nay. Hồi tháng 5 sau khi xảy ra hành động áp chế của Trung quốc ở biển Đông đối với tàu Bình Minh của Việt nam, Bộ trưởng quốc phòng Hoa Kỳ Robert Gates sang châu Á vói nhiệm vụ chứng tỏ với các nước Á châu rằng Hoa kỳ vẫn giữ những cam kết với khu vực này, bằng sự hiện diện và can dự của Mỹ, cũng như những chính sách về ngoại giao, quốc phòng với châu Á vẫn không thay đổi.

Ông Robert Gates còn nhắc lại và nhấn mạnh thêm, rằng hành động của Hoa kỳ tại châu Á Thái Bình Dương đã từng chứng tỏ tính nhất quán trong một thời gian lâu dài, không tuỳ thuộc vào cá nhân nào lãnh đạo ngành quốc phòng hay ngoại giao của Mỹ.

Cho đến ngày nay, lời phụ tá ngoại trưởng Kurt Campbell nhắc lại chính sách đó của  mang tính cách đặc biệt ở chỗ Hoa Kỳ mới trải qua cơn địa chấn kinh tế tài chính, cả về chính trị, mà hậu quả chưa yên. Ông Campbell nói rằng sự chú trọng sang châu Á không phải là Washington sẽ sao lãng trách nhiệm ở Iraq và Afghanistan, mà chính sách này thể hiện ý nguyện củng cố mối quan hệ sâu rộng và bền chặt thêm nữa với châu Á, một khu vực mà Mỹ có quyền lợi chiến lược lâu dài, có thể ông ngụ ý nói là lâu dài hơn ở Trung đông. Ông muốn chứng tỏ cho thế giới thấy rằng không phải là Hoa Kỳ yếu đi và buông rơi quyền lợi chiến lược tại châu Á.

Mối quan tâm trước mắt: vấn đề lãnh hải.

Được hỏi liệu có phải sức mạnh của Hoa Kỳ đang bắt đầu suy thoái trong khi  Trung Quốc đang vươn lên dành quyền lãnh đạo trên vũ đài thế giới hay không, ông Kurt Campbell thận trọng chứng minh rằng trong lịch sử, Hoa Kỳ đã nhiều lần đối đầu với tình trạng khó khăn hơn thế.  Ông đưa ra dẫn chứng, như sau chiến tranh Việt Nam cũng có những tranh cãi về sức mạnh của Hoa Kỳ và liệu Hoa Kỳ còn là một quốc gia lãnh đạo trên thế giới hay không, rồi sau khi chiến tranh lạnh kết thúc cũng vậy, nhiều giới quốc tế cho rằng người thắng cuộc chính là Nhật Bản.  Nhưng, ông nói tiếp, Hoa Kỳ  liên tiếp chứng minh những điều nghi ngại ấy đều là sai lầm, và nền kinh tế- chính trị Hoa Kỳ vẫn vững mạnh và ổn định sau những cơn phong ba bão táp như vậy, và chính đó là yếu tố nền tảng khiến người Mỹ tự tin là sẽ vẫn tiếp tục phát triển và giữ vững vai trò lãnh đạo  trên thế giới.

Nói đến mối quan hệ với châu Á không thể không đề cập đến Trung Quốc.  Nhân vật phụ tá hàng đầu của Ngoại trưởng Mỹ Hillary Clinton nói rất rõ rằng tuy Washington đẩy mạnh cuộc đối thoại với  Trung Quốc, điều đó không phải là chỉ có mối quan hệ với  Trung Quốc mới quan trọng, mà mọi người đều thấy những nỗ lực toàn diện của Hoa Kỳ để Ấn Độ có thể nắm giữ vai trò quan trọng hơn tại châu Á, đồng thời đem luồng sinh khí mới vào mối quan hệ với khối ASEAN, cả quan hệ với toàn khối cũng như quan hệ song phương với từng thành viên chủ chốt như Việt Nam, Indonesia và Singapore, cùng với mối quan hệ rất quan trọng với Philippines.

Điểm này rất đáng được chú ý, khi phụ tá ngoại trưởng Mỹ nói đến toàn những quốc gia đang có liên quan và quan tâm hết mực đến cái thủy lộ huyết mạch đi qua biển Đông sau khi qua Ấn độ dương và eo biển Malacca, hay len qua hải phận Indonesia để lên vùng Đông Á. Nói đến khu vực đó là nói đến vấn đề Bắc Kinh bành trướng ra biển và tranh dành chủ quyền vùng biển này.

Còn nói về Ấn Độ, người ta chưa quên những chuyến thăm và huấn luyện tác chiến cho hải quân Việt Nam của các tàu chiến tối tân của hải quân Ấn Độ cách nay chưa lâu. Và nói đến hải quân Ấn Độ khiến người ta cũng nhớ rằng Ấn Độ là một cường quốc hải dương lâu đời, biết đi biển xa từ cách nay hơn 7 ngàn năm, từng đánh bại hải quân châu Âu trong thế kỷ 17 và 18! Ấn Độ đã gia nhập “câu lạc bộ” hàng không mẫu hạm của thế giới trước Trung Quốc rất lâu, khỏi nói là chiếc tàu sân bay Thi Lang của Trung Quốc mới ra nghề, tuy lớn xác nhưng so với hàng không mẫu hạm Viraat của Ấn Độ thì không khác nào chú lực điền so với anh võ sĩ nhà nghề.

Từ thế kỷ trước Ấn Độ đã có tàu sân bay Vikrant từng phong tỏa hải phận Pakistan, đối đầu với hạm đội tác chiến hàng không mẫu hạm USS Enterprise của Mỹ lúc đó coi Pakistan là đồng minh, trong khi Liên Xô bênh vực Ấn Độ, cũng đưa hạm đội vào vịnh Bengal… Khu trục hạm của  Ấn từng đánh chìm tàu ngầm của Pakistan ở nơi này trong thời gian đó.

Nói đến tương quan về sức mạnh, giới nghiên cứu của Mỹ cho rằng tại Bắc Kinh có một thiểu số không vội tin rằng Trung Quốc đang trên đà vượt thắng khi phương Tây đang bắt đầu suy thoái. Thiểu số đó bao gồm giới lãnh đạo cao nhất trong Đảng và chính quyền Cộng Sản, dù rằng nhiều dân mạng và một số trong giới quân sự ở  Trung Quốc hò reo thúc đẩy Bắc Kinh hãy đứng ra đối đầu với siêu cường Hoa Kỳ bị cho là đang đến lúc lung lay sụp đổ từ gốc rễ kinh tế tài chính.

Trò thử lửa của Bắc Kinh

Một loạt biến cố nhỏ trên biển Đông đã xảy ra trong vòng hơn 1 năm nay khi Trung Quốc bắt đầu khiêu khích và thử gan tàu do thám của hải quân Hoa Kỳ, bức hiếp Việt Nam, thách đố và đe dọa các nước Đông Nam Á cũng Nhật Bản trong biển Đông và biển Nhật Bản. Bộ ngoại giao Mỹ cho đó là những sự khiêu khích có tính toán, khi Bắc Kinh thử nghiệm xem có thể lấn lướt các quốc gia láng giềng đến mức nào, nhất là Nhật và Việt Nam, đồng thời thử thách gan dạ và sức mạnh của chàng nhà giàu Hoa Kỳ, đối thủ chính yếu của Trung Quốc trên bình diện toàn cầu.

Mềm nắn rắn buông vốn là sách lược của xứ Trung Hoa đương đại từ khi trở mình ra khỏi thời Cộng Sản mông muội. Và người ta thấy hải quân Trung Quốc đã phần nào lui bước trong một hành động chiến thuật.  Lý do là nhiều thành phần trong chính quyền  Trung Quốc tỏ ra quan ngại là hình ảnh của Bắc Kinh trong khu vực bị tổn hại, và ý kiến này vượt thắng, buộc giới quân sự phải dừng lại

Phụ tá Ngoại trưởng Campbell  nhìn nhận là  Trung Quốc có một chính sách ngoại giao cương quyết, biểu lộ qua hành động tại biển Đông và các nơi khác, nhưng ngược lại người ta cũng thấy các quốc gia châu Á Thái Bình Dương đã sẵn sàng đòi hỏi Trung Quốc tỏ ra minh bạch hơn trong chính sách quốc phòng, là điều thiết yếu đối với quyền lợi của khu vực châu Á Thái Bình Dương.

Bộ ngoại giao Hoa Kỳ không coi chính sách tại châu Á là trò chơi “huề vốn”. Washington thúc đẩy những cuộc đối thoại đa cấp với Bắc Kinh, trong khi củng cố sâu rộng quan hệ ngoại giao với các láng giềng của người khổng lồ này.  Đó là chính sách thể hiện với Ấn Độ, đưa xứ đông dân thứ nhì thế giới lên hàng cường quốc để cân bằng với thế lực của Trung Quốc, như ông Campbell vừa tuyên bố trên, về Ấn Độ, ASEAN và Việt Nam, Indonesia, Singapore, Philippines.

Chiến lược chung

Trả lời báo The Australian, phụ tá Ngoại trưởng Mỹ tỏ ra không mấy “xã giao” với xứ Trung Hoa, khi ông nói thẳng là chủ thuyết quân sự cũng như sự đối đầu cứng rắn của Trung Quốc với láng giềng sẽ không mấy thay đổi, nhưng bộ ngoại giao tại Bắc Kinh được phép dự cuộc thương lượng cho một số thủ tục mềm mỏng hơn trong những cuộc tiếp xúc, giao lưu trên mặt biển, nhất là đối với các láng giềng Đông Nam Á.

Những thủ tục này, như bản tuyên bố hay văn bản hướng dẫn thi hành nó, thì không mấy hiệu quả, nhưng cũng giảm được một ít áp lực ngoại giao cho Trung Quốc.   Lý do Trung Quốc mềm dẻo là hầu hết giới quan sát đều tin rằng thái độ hung hăng của Quân đội Nhân dân Trung Hoa đã gây tổn hại cho vị thế ngoại giao của Bắc Kinh, và hại hơn nữa, đã khiến Đông Nam Á kéo nhau về gần với Washington hơn.

Phe quân sự của Trung Quốc thì lý luận rằng nước họ phải bung hàng rào phòng thủ ra khỏi vòng rào các  hải đảo bao vây lãnh hải phía Đông và phía Nam, theo học thuyết quân sự gọi là Cận Dương, có thể tiến tới chỗ ngăn cản tàu chiến của các nước xâm nhập vùng biển ấy. Giới này còn đi xa hơn nữa, đòi hỏi khả năng hoạt động hải quân khắp các đại dương để bảo vệ quyền lợi của xứ sở.

Năm nay, theo ông Campbell, luận điểm ấy cũng không khác gì năm ngoái, nhưng điều khác biệt là Ủy viên Quốc vụ Viện Đới Bỉnh Quốc được rộng quyền thương lượng trên măt ngoại giao hơn. Từ những sự kiện ấy, vị phụ tá bộ trưởng ngoại giao Hoa Kỳ  cho rằng nước Úc cần tỏ ra đối đầu với  Trung Quốc một cách cương quyết hơn.

Ông Campbell kết luận, nam Thái Bình Dương chính là sân nhà của Mỹ.  Hoa Kỳ  quả có quyền lợi sâu rộng ở vùng này, quả có nhìn thấy Hoa Lục hoạt động trong mối tham vọng gia tăng, nhưng Hoa Kỳ vẫn chào đón Trung Quốc miễn là Bắc Kinh phải minh bạch và tỏ ra có tinh thần xây dựng.

Hoạt động của phụ tá Ngoại trưởng Campbell lần này tại Á-Úc châu chẳng có gỉ khác hơn là tiếp nối chiến lược hải dương của Mỹ- Nhật- Úc-Nam Hàn tại châu Á, sau cuộc tập trận phối hợp hải quân quy mô cách nay chưa lâu.

Gửi phản hồi

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Log Out / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Log Out / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Log Out / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Log Out / Thay đổi )

Connecting to %s